Mijn slechtste jaar ooit draaide ik in 2007, toen de crisis mijlenver weg leek en vrije geesten nog niet verplicht waren zich in te schrijven bij de KvK. Ik bevond me ergens tussen het kunstenvak en de communicatie, deed allerlei fantastische projecten die een hoop rumoer veroorzaakten, maar van geld verdienen was nauwelijks sprake. Toen het in de herfst van dat jaar zelfs lastig werd om de maandelijkse huur te betalen, besloot ik dat het welletjes was. Dan maar weer poetsen bij de ouwe mensen. Op naar Zorgwerk op de Coolsingel.

In de thuiszorg hadden ze even niks. Wel iets in de psychiatrie. ‘Heb je daar interesse in,’ werd me gevraagd. ‘Ja,’ antwoordde ik verheugd. Het baantje werd geregeld. Op een regenachtige maandagmorgen ging ik aan de slag bij BW IJsselmonde: een begeleid wonen project van Pameijer voor mensen met een dubbele diagnose, oftewel een psychisch en een verslavingsprobleem. Verspreid door de rustige Krekenbuurt in Rotterdam IJsselmonde woonden ze, in een eigen flatje, als buurman of buurvrouw van ‘gewone’ mensen. De bedoeling was dat ik de bewoners van de BW zou motiveren om hun huis schoon te houden. Ik was niet de nieuwe interieurverzorgster. Samen schoonmaken was het credo.

Zo eenvoudig was dat niet. De een had alles al af voordat ik kwam, wilde alleen maar gezellig koffie drinken en kletsen, vooral over mijn privéleven. Er was er ook een die steevast zijn blowende visite liet opruimen, afwassen, en stofzuigen. Zelf kwam hij nauwelijks van de bank af. Weer een ander keek zwijgend televisie en negeerde me volkomen. En dan die dame die dreigde je wat aan te doen, als je ook maar iets in haar huis zou aanraken. Zij werd voordat ik kwam vakkundig de deur uitgeloodst door een collega en spuwde vuur als ik haar daarna tegen het magere lijf liep.

Wanneer ik met vrienden sprak over mijn avonturen met de psychoten, schizofreen paranoïden, manisch depressieven, autisten en borderliners, stelden zij me vragen als ‘moet je daar geen diploma voor hebben,’ of ‘hoe trek je dat allemaal’. ‘Hoezo,’ riep ik dan verbaasd uit.

Niet alleen vond ik het een uitdaging om ze in beweging te krijgen, ik had ook echt lol met ze. Ik bleef vaak langer hangen. Op een aantal van hen raakte ik zeer gesteld.

Net als ieder ander proberen de bewoners van de BW hun plek te vinden in de maatschappij, te beginnen met een zelfstandige huishouding. De meesten van hen willen niets liever dan een baan, een relatie en kinderen, maar hebben zich erbij neergelegd dat het er niet in zit. Een normaal leven leiden zonder drugs- of alcoholmisbruik is moeilijk als je moet dealen met een pittig psychisch probleem. Toch doen ze op geheel eigen manier hun uiterste best om er iets van te maken.

Buitenstaanders kunnen zich niet of nauwelijks in hun situatie inleven. Zij zien alleen de ‘gekte’. Heel begrijpelijk, maar toch wilde ik er iets aan doen. Bij wijze van afscheid; van het baantje en de fantastische projecten. Tijdens het schoonmaken had ik namelijk bedacht hoe ik omzet kon maken met mijn talent. Zodoende zat ik in de lente van 2008 lekker in de klussen.

Ik vroeg de bewoners of ze een documentaire wilden maken over hun leven in de BW. Zeven van de 28 zeiden ja. Zoveel mensen in 35 minuten, geen filmmaker begint eraan. Maar Oscars winnen was niet het doel. Deze mensen waren vastbesloten hun verhaal te vertellen voor het Rotterdamse publiek en daarvoor hebben ze alle moed bijeen geschraapt. Zeven maanden lang. Enorm trots was ik op ze.

De documentaire ging feestelijk in première in Zaal de Unie en werd via Anttenne TV eenmaal uitgezonden op RTV Rijnmond. Daar is het omwille van de privacy van de bewoners bij gebleven. De documentaire is voor educatieve doeleinden op te vragen bij Pameijer.

Camera en editing: Stefan de Graaff